Vice Tomasović: Duhovna praksa

Odavno je poz­na­to ispre­pli­ta­nje likov­ne umjet­nos­ti sa sta­rim zna­nji­ma i mis­tič­nim obre­di­ma. Počeci umjet­nos­ti veza­ni su uz ritu­al; feno­men likov­nog umjet­ni­ka kao šama­na neza­obi­laz­no je iskus­tvo suvre­me­ne umjet­nos­ti… Ipak pos­ljed­njih godi­na bilje­ži se zamjet­no zani­ma­nje umjet­ni­ka za duhov­nim sfe­ra­ma. Jeremy Shaw, Ernesto Neto samo su neki od uspješ­nih koji se bave poseb­nim osje­til­nim iskus­tvi­ma ili izmi­je­nje­nim sta­nji­ma svi­jes­ti, a tu su i dav­no eta­bli­ra­ni, poput Marine Abramović koja je odu­vi­jek vje­ro­va­la u vezu umjet­nos­ti sa spi­ri­tu­al­nim, no u svo­jim novi­jim per­for­man­si­ma bez ustru­ča­va­nja uvo­di publi­ku u raz­li­či­te obli­ke medi­ta­ci­je. Zanimanja za viša sta­nja svi­jes­ti i dru­ga­či­ja zna­nja mno­gi drže uni­ver­zal­nom čovje­ko­vom potre­bom, a danas su poseb­no aktu­al­na i ne samo u umjet­nos­ti. Vice Tomasović, među­tim, ozbilj­no pris­tu­pa nekim od temelj­nih prin­ci­pa i pos­tu­pa­ka alter­na­tiv­nih uče­nja poput home­opat­skog nače­la raz­rje­đe­nja ili memo­ri­je vode, kre­ta­nja i pre­obraz­be orgon­ske ener­gi­je, teori­je vibra­ci­ja mor­fo­ge­net­skih polja, meto­de duhov­nog iscje­lje­nja, prin­ci­pa sve­te geometrije…

Kroz svoj pos­tav ins­ta­la­ci­ja umjet­nik hlad­nim tonom, stu­di­oz­no istra­žu­je meha­niz­me koji­ma se raz­li­či­ta duhov­na uče­nja i wel­l­be­ing prak­se obra­ća­ju publi­ci, uvi­đa­ju­ći nji­ho­vu sklo­nost znans­tve­nim ter­mi­ni­ma, ana­li­tič­kim objaš­nje­nji­ma, opsež­noj činje­nič­noj gra­đi, povje­re­nju u lik učitelja/gurua… Ponekad je dovolj­no samo pro­mi­je­ni­ti naziv meto­de ili je podves­ti pod bli­zak, širi pojam pa da joj pris­tu­pi­mo s više povje­re­nja (lito­te­ra­pi­ja zvu­či ozbilj­ni­je od pomis­li na lije­če­nje kris­ta­li­ma, epi­ge­ne­ti­ka od ener­gi­je mis­li…). Alternativna uče­nja neri­jet­ko se teme­lje na prin­ci­pi­ma čiji su začet­ni­ci znans­tve­ni­ci ili znans­tve­ni here­ti­ci (biolog Rupert Sheldrake tvo­rac je teori­je mor­fič­kih polja; Wilhelm Reichu dugu­je­mo naziv orgon­ske ener­gi­je); poje­di­na su izu­ča­va­li umjet­ni­ci (→ Leonardo da Vinci, sacred geome­try)… Ipak, riječ je redom o znans­tve­no neute­me­lje­nim teori­ja­ma i spoz­na­ja­ma. Danas su se poje­di­ne meto­de alter­na­tiv­nog lije­če­nja izbo­ri­le za pozi­ci­ju na stra­ni legi­tim­nih, tzv kom­ple­men­tar­nih medi­cin­skih prak­si. Paradoks je što su ispr­va bile pri­hva­će­ne kao alter­na­ti­va sku­pom, medi­cin­skom nači­nu lije­če­nja i far­ma­ce­ut­skoj domi­na­ci­ji, a danas su i same pos­ta­le dio eks­pan­ziv­ne indus­tri­je. U opi­su nji­ho­ve dje­lo­tvor­nos­ti izgle­da kako je izos­ta­nak štet­nih pos­lje­di­ca ključ­ni ele­ment (!). Upravo je suvre­me­ni feno­men druš­tve­nog pri­hva­ća­nja i šire­nja inte­re­sa za raz­li­či­tim alter­na­tiv­nim uče­nji­ma i zna­nji­ma glav­na tema umjet­ni­ko­vog postava.

U grad­nji rada umjet­nik pri­mje­nju­je voka­bu­lar iden­ti­čan svi­je­tu tzv duhov­nih indus­tri­ja. Prihvaćajući pra­vi­la igre ura­nja u spe­ci­fič­na zna­nja i infor­ma­ci­je, demons­tri­ra vlas­ti­ta istra­ži­va­nja kroz gra­fo­ve i eks­po­na­te, gra­di zbir­ke i nove pro­izvo­de poput mor­fo­ge­net­skog una­pri­je­đe­nja Splita kao ener­get­ske cje­li­ne. Prezentirani svi­jet umjet­ni­ko­ve prak­se tru­di se ne biti pri­kaz dale­kog, fan­tas­tič­nog svi­je­ta čud­ne alter­na­ti­ve. Umjetnikov diskurs ide i korak dalje te želi uvje­ri­ti pro­ma­tra­ča u auten­tič­nost pred­stav­lje­nih teh­ni­ka kao dije­la vlas­ti­te duhov­ne prak­se čime se prik­la­nja kon­cep­tu moc­ku­men­taryi­ja kao umjet­nič­ke for­me i struk­tu­ri tran­sme­dij­skog izla­ga­nja. Širenje pri­če na dru­ge medij­ske plat­for­me cilja na uvjer­lji­vost fik­cij­ske lini­je pri­la­go­đa­va­ju­ći se raz­li­či­tim komu­ni­ka­cij­skim kana­li­ma kao i igri pre­tva­ra­nja da pri­ča pri­pa­da stvar­nos­ti. U grad­nji svog svi­je­ta alter­na­ti­ve umjet­nik se para­lel­no koris­ti gale­rij­skim pos­ta­vom, rek­la­mom, druš­tve­nim mre­ža­ma… Osim što na ins­ta­gra­mu kre­ira lik gurua, rek­la­mi­ra pro­izvo­de i uslu­ge ins­ti­tu­ta, Tomasović se poigra­va ulo­gom gale­rij­skog pros­to­ra u vje­ro­dos­toj­nos­ti teme poti­ču­ći nas da raz­mis­li­mo na čemu teme­lji­mo svo­je povje­re­nje u ponu­đe­na zna­nja i kojim izvo­ri­ma vje­ru­je­mo. Je li to zbog toga što nam se infor­ma­ci­je nude s plat­for­ma medij­skih ser­vi­sa, druš­tve­nih mre­ža ili je u pita­nju umjet­nič­ki rad kao dio muzej­ske zbir­ke ili gale­rij­skog postava?
Dodatnoj uvjer­lji­vos­ti izlož­be­ne kon­cep­ci­je dopri­no­si i pret­hod­ni umjet­ni­kov (sli­kar­ski i per­for­mer­ski) opus u kojem bit­no mjes­to zauzi­ma­ju filo­zof­ske i etič­ke teme. Dosljedno razvi­ja­ju­ći lini­ju vlas­ti­tog rada, Tomasović isti­če pro­ble­me koji se kri­ju u nama sami­ma, ali i u raz­li­či­tim struk­tu­ra­ma moći (bilo da je riječ o tržiš­nim meha­niz­mi­ma i druš­tve­nim mre­ža­ma, bilo o vri­jed­nos­nim sus­ta­vi­ma ins­ti­tu­ci­ja i medi­ja) koje su uspje­le stvo­ri­ti širo­ku ponu­du pro­izvo­da cilja­ju­ći na naše sklo­nos­ti i raz­li­či­te inte­re­se. I tako, pri­je nego su mno­gi pos­ta­li svjes­ni svo­jih potre­ba, broj potro­ša­ča je naras­tao. Nadamo se, bez štet­nih posljedica.

tekst kata­lo­ga, Jasna Gluić