NMG@MKC Arbyte 1.8

Izložba je otvo­re­na rad­nim danom od 18 do 20 h zaključ­no sa 11.1.2024. / Galerija MKC

O RADU:
Te “umjet­ni­ke” tre­ba­lo bi biti sram poja­vi­ti se s tak­vim nekim zahtjevima.
 — Anonimni komen­tar na anket­no pita­nje “Treba li drža­va pla­ća­ti umjet­ni­ke?”, 2023.

Ja bih vam rek­la da je taj Dom omla­di­ne, da je to jed­na rugo­ba u gra­du. (…) To ne izgle­da dom, to ne izgle­da zgra­da, to izgle­da jedan kaza­mat, zatvor. Ono crni­lo, ona fasa­da, pa to je jezi­vo vidit. Najbolje bi bilo to porušit. (…)
‑Telefonski poziv ano­nim­ne gle­da­te­lji­ce emi­si­je o Domu mladih,
Televizija Marjan, 1996.

Nakon odr­ža­nog pro­s­vje­da samos­tal­nih umjet­ni­ka za pove­ća­nje miro­vin­skog koefi­ci­jen­ta, u ožuj­ku 2023. godi­ne, na “naj­či­ta­ni­jem por­ta­lu u Hrvatskoj” osva­nu­lo je anket­no pita­nje – tre­ba li drža­va pla­ća­ti umjet­ni­ke? U anke­ti je sudje­lo­va­lo pre­ko 5000 lju­di od kojih je čak 65% poru­či­lo krat­ko i jas­no – ne tre­ba! Poruke podr­ške zasje­ni­li su zlob­ni i uvred­lji­vi komen­ta­ri nad­moć­ni­je veći­ne koja zrca­li duh vre­me­na u kojem umjet­ni­ci i kul­tur­ni rad­ni­ci – tzv. para­zi­ti drža­ve žive i rade. S dru­ge stra­ne, u tre­nu­ci­ma gaše­nja veli­kih tvor­nič­kih pogo­na podr­ška rad­ni­ci­ma ne izos­ta­je, sto­ga odsus­tvo soli­dar­nos­ti s kul­tur­nim rad­ni­ci­ma upu­ću­je samo na jed­no shva­ća­nje – umjet­nost nije rad, umjet­nost je hobi.

“Parazitirajući” pros­tor Doma mla­dih u Splitu čla­no­vi Arbajt Kolektiva nas­tav­lja­ju pro­pi­ti­va­ti odnos umjet­nos­ti i rada. No, split­ski kon­tekst zada­je dru­ga­či­ji okvir za istra­ži­va­nje jer je nemo­gu­će zane­ma­ri­ti ulo­gu umjet­nič­kog rada u dugo­traj­nom pro­ce­su reani­ma­ci­je ovog beton­skog diva. Premda je izvor­no zamiš­ljen kao Dom soci­ja­lis­tič­ke omla­di­ne, ovaj gole­mi arhi­tek­ton­ski kom­pleks pre­pu­šten je pro­pa­da­nju sve do dola­ska gru­pe entu­zi­jas­ta koji su očis­ti­li pros­tor te orga­ni­zi­ra­li raz­ne kon­cer­te i per­for­man­se. Prikladan pros­tor pre­du­vjet je za dje­lo­va­nje i rad umjet­ni­ka, a inte­ri­jer ovog više­na­mjen­skog kom­plek­sa ispu­njen je umjet­nič­kim sadr­ža­jem upra­vo zahva­lju­ju­ći umjet­nič­kom radu.

Izložba Arbyte 1.8 u sre­di­šte pos­tav­lja dija­log umjet­nič­ke prak­se Arbajt Kolektiva s povi­jes­nim kon­tek­s­tom pros­to­ra Doma mla­dih, ali i s aktu­al­nim pro­ble­mi­ma split­ske neza­vis­ne sce­ne. Koristeći upe­čat­lji­ve objek­te s gra­di­li­šta kao mjes­ta mjer­lji­vog rada, nas­to­ji­mo umjet­nič­ki rad uči­ni­ti vid­lji­vim kako bismo istak­nu­li druš­tve­nu ulo­gu umjet­nos­ti i umjet­ni­ka. Hibridnim for­ma­tom pred­stav­lja­nja uklju­ču­je­mo raz­li­či­te medi­je kao što su foto­gra­fi­ja, video, akci­ja i per­for­mans, pri čemu ostav­lje­ni osta­ci inter­ven­ci­je tvo­re svo­je­vr­s­nu ins­ta­la­ci­ju. Parole na zido­vi­ma koje pot­pi­su­je Arbajt Kolektiv u izrav­nom su suda­ru sa zvuč­nom kuli­som koja u obli­ku izjav­nih reče­ni­ca ispre­pli­će per­cep­ci­ju šire jav­nos­ti o umjet­nič­kom radu, kao i ulo­zi Doma mla­dih u gra­du Splitu. Na kra­ju s dozom humo­ra, ali i iro­ni­je, pos­tav­lja­mo pita­nje – koli­ko je umjet­ni­ka i umjet­ni­ca potreb­no da se izgra­di Dom mla­dih? I nisu li ga upra­vo oni sagradili?
‑Tena Starčević

O AUTORIMA:
Interdisciplinarna surad­nja umjet­ni­ka i umjet­ni­ca okup­lje­nih u Arbajt Kolektiv poči­nje 2021. godi­ne, a u sre­di­šte zani­ma­nja pos­tav­lja­ju odnos umjet­nos­ti i rada kako bi raz­bi­li mito­ve o roman­ti­zi­ra­nom pogle­du na umjet­nič­ki rad koji karak­te­ri­zi­ra­ju pre­kar­ni rad­ni uvje­ti. Kolektiv čine Šimun Stankov (izved­be­ni umjet­nik i začet­nik ide­je), Espi Tomičić (dra­ma­turg, pisac), Una Štalcar-Furač (izved­be­na umjet­ni­ca, kore­ograf­ki­nja), Branimir Štivić (novo­me­dij­ski umjet­nik), Tena Starčević (povjes­ni­čar­ka umjet­nos­ti, kus­to­si­ca) te Ivana Korpar (pro­du­cen­ti­ca). Arbajt Kolektiv koris­ti raz­li­či­te for­ma­te, poput umjet­nič­kih inter­ven­ci­ja u jav­nom pros­to­ru, ples­nih pred­sta­va, izlož­bi i slič­no, kako bi komu­ni­ci­ra­li pro­ble­me s koji­ma se susre­će umjet­nič­ka sce­na u Hrvatskoj i šire.

KUSTOSICA: Tena Starčević
IZVOĐAČI: Šimun Stankov, Espi Tomičić
PRODUCENTICA: Ivana Korpar
POSTAV: ARBAJT KOLEKTIV, Jakov Leskur
KUSTOSI PROGRAMA NMG: Katarina Duplančić, Natasha Kadin, Vedran Perkov
DIZAJN: Nikola Križanac
PRIJEVOD: Katarina Duplančić
DOKUMENTACIJA: Glorija Lizde
DONATORI: Ministarstvo kul­tu­re i medi­ja RH, Grad Split
MAVENU PODRŽAVA: Zaklada Kultura nova
ZAHVALE: KUM, MKC, PDM